Jerzy Durejko
(kpt. jacht., Instr. Wykład. PZŻ)
Stowarzyszenie HALS
Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ w nowej Ustawie o sporcie
- interpretacja przepisów
W Ustawie z dnia 25 czerwca 2010 roku o sporcie (DzU. Nr 127, poz. 857) (zobacz), która weszła w życie 16 października br., występuje bardzo kontrowersyjny zapis dotyczący uprawnień do szkolenia żeglarskiego. Stowarzyszenie Instruktorów i Trenerów Żeglarstwa HALS wystosowało do Ministerstwa Sportu i Turystyki pismo z zapytaniem o interpretację prawną tych zapisów, a także z naszymi poglądami i propozycjami w tej sprawie.
W Art. 67 powyższej ustawy występują zapisy dotyczące zmian w Ustawie z dnia 21 grudnia 2000 roku o żegludze śródlądowej (DzU.2001 r. nr 5, poz. 43) (zobacz). Dodaje się Art. 37a z zapisami dotyczącymi między innymi szkolenia w zakresie uprawiania turystyki wodnej. W ust. 13 tego artykułu występuje zapis: „Szkolenia w zakresie uprawiania turystyki wodnej prowadzą osoby, które posiadają tytuł zawodowy trenera lub instruktora w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r o sporcie, według systemów szkoleń zatwierdzonych przez ministra .....”
W dotychczasowo obowiązującej Ustawie z dnia 18.01.1996 r. o kulturze fizycznej (DzU. z 1996 r. nr 25, poz. 113; DzU. z 2007 r. nr 226 poz. 1675) (zobacz) w Art. 53a ust 10 występuje zapis: „Szkolenia w zakresie uprawiania żeglarstwa prowadzą instruktorzy organizacji żeglarskich według systemu szkolenia danej organizacji, zatwierdzonego przez ministra ....”
Na przestrzeni kilkudziesięciu lat do dnia dzisiejszego szkoleniem i egzaminowaniem na stopnie żeglarskie (zgodnie z zapisami poszczególnych wcześniejszych i obecnie jeszcze funkcjonujących ustaw i rozporządzeń) mogli zajmować się tylko Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ. Co prawda zapisy Art. 53a wprowadziły w 2007 roku prawo do szkolenia realizowanego przez instruktorów innych organizacji, ale żadna z nich o takie prawo nie wystąpiła i takiego prawa nie otrzymała.
Z całym szacunkiem dla Trenerów i Instruktorów sportu w żeglarstwie, nie posiadali oni takiego uprawienia, gdyż nie uzyskali podczas szkolenia na te stopnie, wiedzy i umiejętności do prowadzenia tak specyficznego szkolenia, jakim jest nauczanie prowadzenia i obsługi dowolnego typu jachtu żaglowego do uprawiania turystyki i rekreacji na wszelkiego rodzaju wodach. Są oni wyszkoleni i przygotowani do nauczania tylko żeglarstwa sportowego (m.in. treningu sportowego, startu w regatach). Jachty rekreacyjne bardzo różnią się w budowie i sposobie manewrowania od jachtów sportowych. W programach szkolenia trenerów i instruktorów sportu nie występują w żadnej formie elementy dotyczące szkolenia prowadzenia załogowych jachtów rekreacyjnych. Trenerzy i instruktorzy sportu nie muszą nawet spełniać wymogu posiadania jakiegokolwiek stopnia żeglarskiego. To właśnie z tych powodów trenerzy i instruktorzy żeglarstwa nie posiadali dotychczas prawa do szkolenia na stopnie żeglarskie, chyba że zdali egzamin na stopień Instruktora Żeglarstwa PZŻ.
Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ szkoleni na specjalistycznych kursach i weryfikowani poprzez egzaminy, byli i są jedyną tego typu formacją instruktorów przygotowaną to tego typu szkolenia żeglarskiego.
W Art. 87 nowo wprowadzanej Ustawy o sporcie, w ustępie pierwszym i drugim, występują zapisy dotyczące zachowania przez trenerów i instruktorów swoich kwalifikacji. Zgodnie z zapisami tego artykułu wszyscy Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ, którzy uzyskali do czasu wejścia w życie nowej Ustawy (a także Ci, którzy rozpoczęli szkolenie na te stopnie przed wejście w życie ustawy) mają nadal prawo do szkolenia i egzaminowania na stopnie żeglarskie, gdyż właśnie takie kwalifikacje otrzymali po zdaniu egzaminu instruktorskiego. Jakiekolwiek próby odebrania tych uprawnień Instruktorom Żeglarstwa PZŻ byłoby złamaniem ustawowego prawa określonego w zapisie tego artykułu.
Jednocześnie wszyscy trenerzy i instruktorzy sportu, którzy uzyskali swoje stopnie i tytuły przed wejściem życie tej Ustawy zgodnie zapisem tego Artykułu, nadal nie posiadają prawa do szkolenia na stopnie żeglarskie, gdyż tego prawa i kwalifikacji do tego typu działalności zgodnie z prawem nie uzyskali.
Zgodnie z zapisami obecnej Ustawy prowadzić szkolenie i egzaminowanie na stopnie żeglarskie mogą:
1.
Wszyscy Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ, którzy uzyskali te stopnie przed wejściem w życie Ustawy o sporcie lub uzyskają stopień instruktora PZŻ na szkoleniu rozpoczętym przed wejściem życie tej Ustawy. 2.
Trenerzy i instruktorzy sportu w specjalności żeglarstwo, którzy uzyskają ten tytuł na szkoleniach rozpoczętych po wejściu w życie Rozporządzenia MSiT w sprawie szczególnych warunków uzyskania kwalifikacji zawodowych w sporcie. Rozporządzenie to określi nowe zasady organizacji i tematyki tych szkoleń.
Ażeby nowi trenerzy i instruktorzy sportu mogliby poprawnie realizować zadania szkolenia i egzaminowania na stopnie żeglarskie, w programach ich szkolenia musi być wprowadzona nie występująca do tej pory tematyka nauki prowadzenia jachtu rekreacyjnego, dużo większego i cięższego niż sportowy, posiadającego wiele dodatkowych urządzeń nie występujących na jachtach sportowych a także co jest niezwykle ważne nauczanie kierowania wieloosobową załogą Egzamin na stopnie trenerskie i instruktora sportu w specjalności żeglarstwo musi zawierać elementy sprawdzające wiedzę i umiejętność prowadzenia tego typu szkolenia. Z tym też związany musi być dodatkowy wymóg posiadania przez nich odpowiednich stopni żeglarskich.
Zapisy w przygotowywanym przez MSiT nowym rozporządzeniu o uprawianiu żeglarstwa, nie mają prawa zmienić zapisów aktualnej Ustawy o sporcie. Dotyczyć mogą tylko przyznanej przez tą ustawę delegacji określonej w Art. 67 (ust.15 Art.37a).
Nieznane są nam motywy wprowadzenia zapisów w nowej Ustawie o sporcie, dotyczące „wykreślenia” Instruktorów Żeglarstwa PZŻ (problem dotyczy także instruktorów związkowych w innych dyscyplinach sportu ). Jeżeli ktokolwiek jednak liczył na to, że będzie mógł uzyskać uprawnienia do prowadzenia szkolenia i egzaminowania na stopnie żeglarskie bez nauczenia się jak to robić i bez zdania odpowiedniego egzaminu, może się bardzo pomylić. Przyznanie automatyczne prawa do szkolenia i egzaminowania na stopnie żeglarskie obecnym trenerom i instruktorom sportu w żeglarstwie można by analogicznie przyrównać do przyznania (np. poprzez „przypadkowy” zapis w ustawie) Instruktorom Żeglarstwa PZŻ prawa do prowadzenia treningów sportowych, regat żeglarskich i sędziowania.
Wszyscy doskonale wiemy, że warunkiem profesjonalnego wykonywanie jakichkolwiek czynności szczególnie związanych z odpłatnością usług (a takim jest szkolenie i egzaminowanie żeglarskie) jest posiadanie w tym zakresie rzetelnej wiedzy i doświadczenia. Przekonanie (szczególnie o podłożu ambicjonalnym), że skoro jestem nauczycielem sportu żeglarskiego, to mogę równie dobrze i bezpiecznie bez zdobycia i zweryfikowania takiej wiedzy, nauczać żeglarstwa rekreacyjnego na dużych załogowych jachtach, jest błędne, nierozsądne i po prostu szkodliwe.
Program szkolenia instruktora sportu ( część teoretyczna ) daleko wykracza poza zakres potrzebny instruktorowi żeglarstwa do nauczania żeglarstwa rekreacyjnego. Program praktycznego nauczania żeglarstwa rekreacyjnego czyli umiejętności prowadzenia jachtu z wieloosobową załogą na wszelkiego typu wodach jest całkowicie odmiennym zakresem umiejętności niż uprawianie żeglarstwa sportowego na małych jachtach sportowych.
Możliwe są więc następujące warianty tego typu szkolenia instruktorskiego:
1.
Szkolenie instruktora sportu w specjalności żeglarstwo z obowiązkowym poszerzeniem programu w części teoretycznej i praktycznej dotyczącej nauczania żeglarstwa rekreacyjnego. Wada: bardzo rozbudowany program, duży koszt i czas szkolenia, kandydaci powinni już w trakcie szkolenia posiadać odpowiednie stopnie żeglarskie, co w przypadku kandydatów na trenerów i instruktorów sportu jest rzadkością. Brak jest zalet2.
Przywrócenie możliwości szkolenia na stopnie związkowe Instruktorów żeglarstwa PZŻ. Zaleta: sprawdzony od wielu lat system szkolenia tylko w zakresie potrzebnym tylko tej grupie instruktorów. Sprawny i ciągły cykl szkolenia i doskonalenia kadr instruktorskich. Wada: o ile można to nazwać wadą – potrzeba zmienić zapisy w Ustawie śródlądowej i wprowadzić zapisy dotyczące instruktorów żeglarstwa PZŻ.3.
Zmienić całkowicie spojrzenie na nauczanie żeglarstwa nie sportowego. Jest to obecnie w większości przypadków poruszanie się jachtem po różnego typu drogach wodnych. Wprowadzić nowy rodzaj instruktora żeglowania nauczającego prowadzenie jachtu rekreacyjnego. Zaleta: nowe, ale bardzo realne spojrzenie na obecna formę żeglowania nie sportowego. Wada: zdefiniowanie nowego programu i zasad organizacji szkolenia, wprowadzenie nowych zapisów ustawowych i przeniesienie problematyki do innego resortu.
Uważamy, że najlepszym rozwiązaniem byłoby jak najszybsze przywrócenie możliwości szkolenia Instruktorów Żeglarstwa PZŻ. Związane jest to oczywiście z korektą Ustawy o żegludze śródlądowej.
Stowarzyszenie HALS oczekuje od Ministerstwa Sportu i Turystyki odpowiedzi na nurtujące nasze środowisko pytania. Apelujemy także do wszystkich Instruktorów Żeglarstwa PZŻ o pisemne (listowne lub emailowe) interwencje do MSiT w tej sprawie.
Jerzy Durejko
(kpt. jacht., Instr. Wykład. PZŻ)
Stowarzyszenie HALS
