Jerzy Durejko
(kpt. jacht., Instr. Wykład. PZŻ)
Prezes Stowarzyszenia HALS
Kolejny sezon żeglarski.
Kto może szkolić? Kto może egzaminować?
Rozpoczyna się właśnie kolejny sezon szkolenia żeglarskiego. Dla kilkuset organizatorów kursów żeglarskich, kilku tysięcy instruktorów prowadzących to szkolenie, a także prawie czterdziestu Okręgowych Związków Żeglarskich, organizujących w sezonie łącznie ponad tysiąc egzaminów na państwowe stopnie żeglarskie, pojawił się poważny problem z interpretacją zapisów wprowadzonej w 2010 roku Ustawy o sporcie (DzU. Nr 127, poz. 857), a także zmienionej tą ustawą, Ustawy o żegludze śródlądowej.
W dwóch wcześniejszych artykułach „Szkolenie żeglarskie w nowej Ustawie o sporcie” i „Instruktorzy żeglarstwa PZŻ w nowej Ustawie o sporcie” umieszczonych na naszym portalu, omawiałem zapisy tych obu aktów prawnych przedstawiając ich interpretacje oraz pewne propozycje uszczegółowienia ich zapisów. Mając na uwadze poważne rozterki osób zajmujących się szkoleniem i egzaminowaniem na państwowe stopnie żeglarskie, dotyczące interpretacji aktualnie obowiązujących w tej sprawie przepisów, pozwalam sobie ponownie zabrać głos i uzupełnić moje poprzednie artykuły dodatkowymi informacjami.
1.
Trenerzy i instruktorzy sportu. Ustęp 13 art. 37a Ustawy o żegludze śródlądowej wprowadza swoim zapisem nową grupę osób posiadających tytuł trenera lub instruktora sportu, która będzie zajmowała się szkoleniem i egzaminowaniem na państwowe stopnie żeglarskie. Będą oni jednak mogli to dopiero robić po uzyskaniu kwalifikacji w tym zakresie działania. W dotychczasowych programach szkolenia nie nabywali takich kwalifikacji, tak więc nie mogą patrząc od strony prawnej wykonywać obecnie tych czynności. (Przypominam, że tego typu kwalifikacje dotychczas można było tylko uzyskać na odpowiednich kursach instruktorskich PZŻ). Możliwość uzyskania tych kwalifikacji przez trenerów lub instruktorów sportu, pojawiła się dopiero teraz po wejściu w życie nowego Rozporządzenia MSiT z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie szczegółowych warunków uzyskiwania kwalifikacji zawodowych w sporcie (zobacz).
Opracowane na podstawie tego Rozporządzenia i następnie zatwierdzone przez MSiT nowe programy szkolenia trenerów i instruktorów sportu w żeglarstwie, muszą zawierać nowy, nie występujący do tej pory zakres tematyki, dotyczący kwalifikacji do prowadzenia szkolenia na państwowe stopnie żeglarskie. Dopiero po ukończeniu takiego szkolenia i oczywiście zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu, trenerzy i instruktorzy sportu w żeglarstwie uzyskają te kwalifikacje. Wszyscy trenerzy i instruktorzy sportu, którzy uzyskali te tytuły przed wejściem w życie powyższego rozporządzenia, a chcący prowadzić szkolenie i egzaminowanie na państwowe stopnie żeglarskie, powinni przejść dodatkowe szkolenia z tego zakresu, zakończone egzaminem i dopiero wówczas uzyskają kwalifikacje do przeprowadzania tych czynności. Wymaga to także opracowania poza programami dla nowych trenerów i instruktorów sportu w żeglarstwie, dodatkowego programu szkolenia i egzaminowania dla tej grupy osób.
Jest jeszcze jeden bardzo istotny warunek, jaki muszą spełnić trenerzy i instruktorzy sportu w żeglarstwie, ażeby mogli uzyskać te kwalifikacje. Muszą posiadać państwowy stopień żeglarski. Jaki stopień? To już powinno być określone w programach i zasadach organizacji tego typu szkolenia. Dotychczas takiego warunku nie było, bo też co już wcześniej nadmieniłem, nie uzyskiwali oni kwalifikacji do wykonywania tych czynności. Bardzo wielu instruktorów sportu w żeglarstwie nie posiada jakiegokolwiek stopnia żeglarskiego. Obecnie ten warunek jest niezbędny chociażby z tego powodu, że osoba która nie posiada umiejętności wykonywania danych czynności (potwierdzonych posiadaniem odpowiedniego stopienia żeglarskiego) nie może tych czynności poprawnie nauczać. Tak więc warunkami niezbędnymi do uzyskania przez trenerów i instruktorów sportu w żeglarstwie omawianych kwalifikacji jest posiadanie odpowiedniego stopnia żeglarskiego i odbycie jednego z rodzajów szkoleń przytoczonych powyżej. Dopiero wówczas posiadając kwalifikacje oraz umiejętności żeglarskie w zakresie tego szkolenia, będą oni mogli zgodnie z prawem prowadzić tego typu szkolenie i egzaminowanie żeglarskie.
Nasuwa mi się w tym miejscu bardzo istotne pytanie: Kto będzie na tych kursach uczył tego zakresu umiejętności? Paragraf 11, pkt. 2 i 3 wymienionego wyżej Rozporządzenia określa, kto może prowadzić zajęcia specjalistyczne na kursach instruktora sportu i trenera sportu. Mogą to robić trenerzy posiadający odpowiedni tytuł w zależności od rodzaju kursu, na którym będą prowadzić zajęcia. Problem jest jednak w tym, że obecni posiadacze tych tytułów trenerskich nie posiadają kwalifikacji do prowadzenia szkolenia na państwowe stopnie żeglarskie. To jak mogą uczyć innych skoro sami takich kwalifikacji a co za tym idzie umiejętności nie posiadają?! Na to pytanie postaram się poszukać odpowiedzi w kolejnym punkcie.
Pragnę także poinformować tych trenerów lub instruktorów sportu, którzy pomimo nie posiadania kwalifikacji do prowadzenia szkolenia na państwowe stopnie żeglarskie, będą takie czynności wykonywać, że popełnią wykroczenie opisane w odpowiednich paragrafach Kodeksu Wykroczeń. Mogą się także spodziewać powództwa cywilnego o odszkodowanie od osoby, która była przez tego instruktora lub trenera szkolona. Odpowiedzialność ta może także dotyczyć organizatora szkolenia, który zatrudnił do prowadzenia tych czynności osobę nie posiadającą odpowiednich kwalifikacji.
2.
Szkolenie i egzaminy na państwowe stopnie żeglarskie.Skoro trenerzy i instruktorzy sportu nie mogą jeszcze szkolić i egzaminować, bo nie spełniają wszystkich niezbędnych do tego działania warunków, kto w taki razie obecnie może to wykonywać? Zgodnie z art. 91 ust 1 pkt 2 do pojawienia się nowego Rozporządzenia MSiT o uprawianiu turystyki wodnej nadal obowiązuje Rozporządzenie MSiT z dnia 9 czerwca 2006 roku o uprawiania żeglarstwa. Według zapisów tego rozporządzenia, egzaminy na państwowe stopnie żeglarskie mogą prowadzić tylko … Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ. Szczegółowe zasady prowadzenia szkolenia i egzaminów opisane są w zatwierdzonym przez MSiT i nadal obowiązującym „Systemie szkolenia PZŻ na stopnie żeglarskie”. Jedynym jaki obecnie nadal obowiązuje w Polsce. W dokumencie tym jest jednoznacznie podane kto może prowadzić szkolenie według tego systemu. Mogą to robić tylko osoby posiadające stopień instruktorski PZŻ. Ażeby dana osoba, która odbyła szkolenia mogła przystąpić do egzaminu, musi posiadać dokument ukończenia takiego szkolenia. Dokument ten podpisuje instruktor posiadający stopień Instruktora Żeglarstwa PZŻ, prowadzący to szkolenie lub je nadzorujący. Osoba nie posiadająca tak podpisanego tego dokumentu, nie może przystąpić do egzaminu. Z tego ciągu logicznych zależności jednoznacznie wynika, że obecnie jedynymi osobami, które mogą szkolić i egzaminować na państwowe stopni żeglarskie są tylko Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ.
Trenerzy i instruktorzy sportu nie dość, że nie mogą wykonywać tych czynności, bo nie posiadają odpowiednich kwalifikacji, to także nie są wymienieni w tym dokumencie, jako osoby mogące prowadzić szkolenie żeglarskie. Jest obecnie niewielka grupa trenerów lub instruktorów sportu posiadająca także stopień instruktorski PZŻ. Prowadzą oni to szkolenie i egzaminowanie nie dlatego, że posiadają tytuł trenera lub instruktora sportu, ale dlatego że posiadają kwalifikacje nabyte na kursie instruktorskim PZŻ. Kwalifikacje do prowadzenie sportowego szkolenia żeglarskiego (posiadają je trenerzy i instruktorzy sportu), a kwalifikacje do prowadzenia szkolenia na państwowe stopnie żeglarskie (posiadają je Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ) z pozoru podobne, bardzo się jednak od siebie różnią.
Jest to zarazem odpowiedź na pytanie postawione w poprzednim punkcie. Szkolenie specjalistyczne na kursach trenerskich i instruktorskich w zakresie szkolenia na państwowe stopnie żeglarskie mogą obecnie prowadzić tylko ci trenerzy, którzy posiadają stopień Instruktora PZŻ i co z tego wynika kwalifikacje i umiejętności do prowadzenie tego typu szkolenia specjalistycznego. Tylko, że do tej części szkolenia praktycznego tytuł i umiejętności terenerskie są zupełnie zbędne. Szkolenie to powinni prowadzić osoby z tytułem Instruktora Wykładowcy PZŻ, posiadający wiedzę, umiejętności i bardzo duże doświadczenia w prowadzeniu tego typu szkolenia instruktorskiego. Obecnie trwają intensywne prace nad nowym Rozporządzenie MSiT w sprawie uprawiania turystyki wodnej (bo tak się teraz będzie to rozporządzenie nazywało). Mam nadzieję, że zapisy tego rozporządzenia pozwolą w sposób profesjonalny i możliwy do realizacji, prowadzić szkolenie i egzaminowanie na państwowe stopnie żeglarskie. Na podstawie tego Rozporządzenia MSiT będzie zatwierdzało nowe systemy szkolenia żeglarskiego. To w nich będą musiały być zawarte wszystkie szczegóły dotyczące programu szkolenia, sposobu jego prowadzenia i kwalifikacji osób prowadzących to szkolenie.
Wróćmy jeszcze do zapisów Ustawy o sporcie i Ustawy o żegludze śródlądowej. Art. 87 Ustawy o sporcie mówi o zachowaniu przez trenera lub instruktora nabytych kwalifikacji według dotychczasowo obowiązujących przepisów. Spotkałem się z interpretacją, że zapis ten dotyczy tylko instruktorów sportu, a nie innego typu instruktorów np. Instruktorów Żeglarstwa PZŻ. W takim razie przy tego typu interpretacji wszystkie inne zapisy tej ustawy dotyczą tylko instruktorów sportu a nie innych instruktorów. Należy to w takim razie tak rozumieć, że te zapisy nie regulują uprawnień i kwalifikacji tych instruktorów a więc np. nie mogą ich zabierać lub je zmieniać. Idąc dalszym tokiem takiego rozumowania, Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ zachowują więc nadal wszystkie swoje uprawnienia. Podobnie z zapisem ust 13 Art. 37a Ustawy o żegludze śródlądowej zmienionej przez Art. 67 Ustawy o sporcie, dotyczącym osób prowadzących szkolenie w zakresie uprawiania turystyki wodnej. Brak tam instruktorów związkowych może być tak samo interpretowane jak powyżej. Że zapis ten dotyczy tylko tej grupy instruktorów.
Można też przeanalizować konstrukcję logiczną tego sformułowania porównując z zapisem innego artykułu Ustawy o sporcie. W art. 41 ust 7 tej ustawy występuje zapis, że zorganizowane zajęcia sportowe mogą prowadzić wyłącznie trenerzy i instruktorzy sportu. W tym przypadku nikt inny tego typu zajęć nie może prowadzić. W ust 13 Art. 37a nie występuje słowo „wyłącznie”, tak więc nie ogranicza to prowadzenie szkolenia tylko do wymienionych w tym ustępie osób. Jak więc można zauważyć, szereg interpretacji tych zapisów potwierdza prawo do prowadzenia szkolenia przez Instruktorów Żeglarstwa PZŻ, a w każdym bądź razie, nie ma zapisów likwidujących te uprawnienia.Oczywiście uprawnienia te tak samo jak i kwalifikacje nadal zachowują Instruktorzy Żeglarstwa PZŻ z innego powodu.
Wszystkie poprzednie Ustawy albo Rozporządzenia dotyczące szkolenia żeglarskiego i egzaminowania jednoznacznie definiowały prawo do jego realizacji, nadając je tylko instruktorom żeglarstwa PZŻ. Zabranie tych uprawnień tej grupie instruktorów jakimkolwiek zapisem ustawy jest po prostu nieprawne. Co najwyżej może być blokowane tworzenie kolejnych generacji instruktorów żeglarstwa Polskiego Związku Żeglarskiego. Tylko po co? I w czyim jest to interesie? Dotychczas przybywało rocznie około kilkunastu trenerów i instruktorów sportu w żeglarstwie. I takie widocznie jest zapotrzebowanie na tę grupę zawodową. Instruktorów Żeglarstwa PZŻ corocznie przybywa ponad 200. A więc co najmniej kilkanaście razy więcej. Kursy są dużo tańsze a pod względem bazy szkoleniowej i kadry, możliwe do realizacji praktycznie w całej Polsce. Dopracowany przez lata system szkolenia instruktorów oraz znakomicie wyszkolona kadra prowadząca te szkolenia jest gwarantem wysokiej jakości tego szkolenia.
Oczekuję wraz z wymienioną na początku szeroką grupą osób, od Komisji Szkolenia PZŻ i Władz PZŻ stanowiska Komisji i Związku w powyższych bardzo nas wszystkich niepokojących sprawach.
Piszę to także w imieniu tych kilkunastu tysięcy osób, w większości bardzo młodych, którzy corocznie zdobywają wiedzę i umiejętności żeglarskie. Mają prawo być profesjonalnie i bezpiecznie nauczani. Tego oczekują od nas instruktorów żeglarstwa ale ... nie tylko od nas.
Prezes Stowarzyszenia HALS
Jerzy DUREJKO
